«Ευ ναυπηγείν» Η δημιουργία του αρχαίου ελληνικού στόλου, χωρίς ρεμούλες και υπερτιμολογήσεις.

0
488

OΤΑΝ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ ΤΟΥ ΞΕΡΞΗ πέρασαν από τις Θερμοπύλες κι ενώ ήταν έτοιμοι να καταλάβουν ολόκληρη την Ελλάδα των πόλεων-κρατών, βρέθηκαν μπροστά στον ελληνικό στόλο στα στενά της Σαλαμίνας, όπου κατατροπώθηκαν. Από τις τριακόσιες ελληνικές τριήρεις, οι διακόσιες ανήκαν στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, η οποία είχε αρχίσει να κάνει τα πρώτα της βήματα. Αξίζει τον κόπο να δούμε πώς το αθηναϊκό Δημόσιο έφτιαχνε τα πολεμικά του πλοία, για να πάρουμε καμιά ιδέα για τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνονται τα δημόσια έργα σήμερα, καθότι, από άποψη μεθόδου και οργάνωσης, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ήταν πολύ πιο προχωρημένοι από εμάς.

Το 483, κι ενώ η απειλή των Περσών ήταν δεδομένη, ανακαλύπτεται μια πλουσιότατη φλέβα ασημιού στα ορυχεία του Λαυρίου, τα οποία ανήκαν στο αθηναϊκό Δη­μόσιο. Ξεσπά αμέσως διαμάχη για το πώς θα μοιραστεί το τεράστιο ποσό των 100 ταλάντων ή 600.000 δραχμών, που προέκυψε από την εκμετάλλευση της φλέβας. Ο Θε­μιστοκλής προτείνει να διατεθεί το ποσό για να ναυπη­γηθεί πολεμικός στόλος. Ο αρχηγός των ολιγαρχικών Αριστείδης, που έμεινε στην ιστορία ως «Αριστείδης ο Δίκαιος», διαφωνεί, διότι ξέρει ότι ένας μεγάλος στόλος μετατρέπει την κοινωνία, την ανοίγει, δημιουργεί μια κάστα πλοιοκτητών και κωπηλατών που αργά ή γρήγορα θα ζητήσουν και πολιτικά δικαιώματα. Εξαιτίας αυτής της διαφωνίας, αναγκάστηκε ο Θεμιστοκλής, μαζί με την Εκκλησία του Δήμου, να εξοστρακίσει τον Αριστείδη.

 

Το σχέδιο αρχίζει να υλοποιείται. Πώς όμως; Δεν αναλαμβάνει το κράτος να ναυπηγήσει τα πολεμικά του καράβια, αλλά ουσιαστικά ο ιδιωτικός τομέας. Η Εκκλησία του Δήμου επιλέγει έναν πλούσιο πολίτη για κάθε πλοίο και του αναθέτει την κατασκευή του. Η επι­λογή αυτή θεωρείται μεγάλη τιμή και είναι αδιανόητο να αρνηθεί κάποιος που παίρνει τέτοια εντολή. Θα ζήσει μέσα στην περιφρόνηση και στην ντροπή. Το Δημό­σιο τον δανείζει ένα τάλαντο, ποσό που έχει υπολογι­στεί ότι αξίζει το πλοίο. Ο πλούσιος αναλαμβάνει τα πάντα για τη ναυπήγηση, χωρίς παραιτέρω εμπλοκή του κράτους. Για να διασφαλιστεί το Δημόσιο από την πιθανότητα απάτης, μόλις επιλέγει τον πλούσιο πολίτη, υποθηκεύει την προσωπική του περιουσία. Ο ανάδοχος ολοκληρώνει τη ναυπήγηση και τότε μια επιτροπή κά­νει αυστηρή επιθεώρηση για να δει αν το προϊόν καλύ­πτει τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί.


Αν το πλοίο είναι εντάξει, το δανεισμένο τάλαντο με­τατρέπεται σε πληρωμή και σβήνεται η υποθήκη. Αν χρειάζονται βελτιώσεις, αυτές γίνονται χωρίς περαιτέ­ρω καταβολή χρημάτων, ενώ, αν η δουλειά είναι πολύ κακή, ο πολίτης μένει με το άχρηστο πλοίο στο χέρι και υποχρεώνεται να επιστρέφει το τάλαντο. Αν δεν το επι­στρέφει, δημεύεται η περιουσία του υπέρ του κράτους.

 

 

Το σύστημα αυτό λειτούργησε άψογα. Η ναυπήγη­ση δε γινόταν από ανεύθυνους κρατικούς λειτουργούς, που ανεβάζουν το κόστος και δεν ενδιαφέρονται για το αποτέλεσμα, αλλά από επιχειρηματίες που λειτουρ­γούσαν με τους νόμους της αγοράς και υπό αυστηρή επιτήρηση του τελικού αποτελέσματος. Όποιος μπο­ρούσε να κατασκευάσει ένα καλό πλοίο συμπιέζοντας το κόστος με τεχνολογικές καινοτομίες, έπαιρνε τα λε­φτά που περίσσευαν από το αρχικό τάλαντο. Όποιος δεν μπορούσε πλήρωνε από την τσέπη του τα αποτε­λέσματα της ανικανότητάς του. Έτσι, οι Έλληνες είχαν ένα καλό και τεχνολογικά προχωρημένο στόλο, που νί­κησε τους Πέρσες κι έτσι η Αθήνα έγινε σε λίγα χρόνια θαλασσοκράτειρα.

(ΠΗΓΗ – ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΙΣΤΟΡΙΑ -Δ.ΚΑΜΠΟΥΡΑΚΗΣ)

Ενα περιστατικό με τον Αριστείδη την ημέρα του εξοστρακισμού του

Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες σχετικά με τον Αριστείδη, είναι ένα περιστατικό ενός απλού πολίτη ο οποίος δε γνώριζε ανάγνωση και έδωσε το όστρακο στον Αριστείδη για να εξοστρακίσει τον ίδιο, μη γνωρίζοντας πως ζητάει από τον ίδιο να γράψει το όνομά του! Ο εξοστρακισμός ήταν μία συνηθισμένη τακτική των Αθηναίων, στην οποία οι Αθηναίοι έγραφαν επάνω σε όστρακα τα ονόματα των πολιτών που θεωρούσαν πως έπρεπε να απομακρυνθούν από την πόλη. Όποιος συγκέντρωνε τα περισσότερα, εξοστρακιζόταν και θεωρούταν απειλή.

Ο Αριστείδης ρώτησε τον άνθρωπο γιατί ήθελε να εξοστρακίσει τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Εκείνος αποκρίθηκε πως

<<δεν τον γνωρίζει, αλλά τον ενοχλεί που όλοι τον αποκαλούν δίκαιο!>>.


Ο Αριστείδης υποστήριξε τον γιο του Μιλτιάδη, Κίμωνα, αλλά κατηγορήθηκε άδικα για δωροδοκία από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Μετά το 477 π. Χ δεν έχουμε κάποια πληροφορία για τη ζωή του, ενώ φημολογείται πως πέθανε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στον Εύξεινο Πόντο.

Παραμένει ένα πρότυπο δικαιοσύνης και πολιτικής τιμιότητας μέχρι σήμερα.

 

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com