Οι αιχμάλωτοι του Γκέρλιτς (1916-1919 μ.Χ.)

0
320

EΧΕΙ ΑΚΟΥΣΤΑ ΚΑΝΕΙΣ τους αιχμάλωτους του Γκέρλιτς ; Μάλλον όχι. Πρόκειται για μια ακόμη από τις τόσες άγνωστες πτυχές της ιστορίας μας, που κρύβεται ανάμεσα στα σημαντικά περιστατικά του A’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το Γκέρλιτς είναι μια μικρή πόλη στο ανατολικό άκρο της Γερμανίας και οι αιχμάλωτοί του ήταν Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί, 6.500 τον αριθμό. Η αιχμαλωσία τους αποτελεί ακόμη και σήμερα πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στους ιστορικούς – κάποιοι υποστηρίζουν ότι προήλθε από τη χαοτική κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει το μακεδονικό μέτωπο το 1916, ενώ άλλοι την αποδίδουν σε καθαρή προδοσία του διοικητή του Δ’ Σώματος Στρατού, συνταγματάρχη Ιωάννη Χατζόπουλου ακραίου βασιλόφρονα, ο οποίος προτίμησε να παρα­δώσει το στράτευμα στους Γερμανοβούλγαρους παρά να προσχωρήσει στο Κίνημα του Βενιζέλου.

Το Δ’ Σώμα του Χατζόπουλου, υπεύθυνο για τη μα­κεδονική μεθόριο, βρέθηκε το 1916 ανάμεσα στα δια­σταυρούμενα πυρά των Αγγλογάλλων της Αντάντ, που είχαν αποβιβαστεί στη Θεσσαλονίκη, και των Γερμανοβούλγαρων, που είχαν καταλάβει τη Σερβία και κα­τέβαιναν προς το Αιγαίο. Καθώς όμως η Ελλάδα δια­τηρούσε ακόμα τυπικά την ουδετερότητά της, δεν ήταν σαφές αν το Δ’ Σώμα όφειλε να πολεμήσει, και ενα­ντίον τίνος  παρόλο που οι βουλγαρικές βλέψεις κα­τά της Μακεδονίας ήταν δεδομένες. Μόλις ξέσπασε το Κίνημα του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, ο Χατζόπουλος διαπραγματεύτηκε την παράδοση του Δ’ Σώμα­τος στους Γερμανούς. Από τους 9.000 άνδρες του, οι 2.000 αρνήθηκαν τη διαταγή παράδοσης και κατηφό­ρισαν ανενόχλητοι προς τη Θεσσαλονίκη, ενώ οι υπό­λοιποι 6.500 επιβιβάστηκαν σε γερμανικά τρένα και από τις 10 μέχρι τις 22 Σεπτεμβρίου 1916 μεταφέρθη­καν στο Γκέρλιτς.


Ήταν μια αιχμαλωσία πρότυπο. Οι Γερμανοί θεώ­ρησαν τους αιχμάλωτους ως φίλους τους, που προτί­μησαν να λιποτακτήσουν από τους Αγγλογάλλους και τον Βενιζέλο, παρά να πολεμήσουν εναντίον τους. Τους εγκατέστησαν σε παραπήγματα κατασκευασμένα για Ρώσους αιχμάλωτους και τους άφησαν στην ησυχία τους με πολύ ελαφρά επιτήρηση, ενώ στην υποδοχή τους παρευρέθηκε ο δήμαρχος του Γκέρλιτς, καθώς και η μπάντα της πόλης.

Οι 6.500 Έλληνες εγκατα­στάθηκαν και άρχισαν μια κανονική ζωή στη μικρή πό­λη. Έχτισαν ορθόδοξη εκκλησία, διοργάνωσαν γιορτές και συνεστιάσεις, εξέδωσαν εφημερίδα και άνοιξαν δι­κά τους καταστήματα. Το Γκέρλιτς είχε 90.000 κατοί­κους και η παρουσία των 6.500 αιχμάλωτων τόνωσε την τοπική οικονομία.

Σύντομα άρχισαν να συνάπτονται γάμοι ανάμεσα σε Έλληνες και Γερμανίδες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν και σήμερα απόγονοι εκείνων των ιδιόρρυθμων αιχμά­λωτων. Οι γερμανικές αρχές ουδέποτε τους επιστρά­τευσαν για να πολεμήσουν στα μέτωπα του Α’ Παγκο­σμίου Πολέμου, ούτε τους υποχρέωσαν σε αναγκαστι­κή εργασία, όπως έκαναν με άλλους αιχμάλωτους, ενώ, όταν ο βασιλιάς Κωνσταντίνος εκδιώχθηκε από τους Αγγλογάλλους, βρήκε στο Γκέρλιτς όσους οπαδούς ήθε­λε – κάποιους μάλιστα, με τη συμφωνία των Γερμανών, τους έστειλε μυστικά πίσω στην Ελλάδα για να υπονο­μεύσουν τον Βενιζέλο.

Βέβαια, όσο η Γερμανία στριμωχνόταν στον πόλε­μο, τόσο λιγόστευαν τα τρόφιμα για όλο τον πληθυσμό  κατά συνέπεια, οι αιχμάλωτοι του Γκέρλιτς ανα­γκάστηκαν να κάνουν διάφορες δουλειές για να επι­βιώσουν, ενώ είχαν φτιάξει και μια μπάντα, που άφη­σε σπάνιες ηχογραφήσεις παραδοσιακών τραγουδιών στο φωνογραφικό αρχείο του Βερολίνου.


Εβδομήντα φωνογραφικοί κύλινδροι μπήκαν στο αρχείο και μετατράπηκαν αργότερα σε δίσκους των 78 στροφών, που σώζονται μέχρι σήμερα. Μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι αιχμάλωτοι άρχισαν να απο­χωρούν, κατεβαίνοντας με τρένα μέσω Βάρνας.Από τους 6.500, επέστρεψαν μετά από τρία χρόνια οι 6.200. Οι υπόλοιποι είτε είχαν πεθάνει είτε είχαν πα­ντρευτεί εκεί και παρέμειναν στο Γκέρλιτς και σε άλ­λες γερμανικές πόλεις.

ΠΗΓΗ – ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΙΣΤΟΡΙΑ -Δ.ΚΑΜΠΟΥΡΑΚΗΣ .

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com